Trung tâm Văn hóa và thông tin du lịch

Khi đi du lịch, chọn đặc sản có chứng nhận OCOP làm quà tặng là xu hướng chung của du khách trên cả nước cũng như tại Cao Bằng. Việc chuẩn hóa các sản vật địa phương giúp sản phẩm có diện mạo chuyên nghiệp, trở thành món quà tặng tin cậy, gắn liền với những trải nghiệm khám phá tại miền Non nước Cao Bằng.

Những dải hoa văn trắng nổi lên từ nền chàm sâu thẳm là dấu ấn khó trộn lẫn của kỹ thuật in hoa văn bằng sáp ong – nghề thủ công truyền thống đặc sắc của người Dao Tiền ở Cao Bằng. Không rực rỡ sắc màu, không phô trương đường nét, trang phục của người Dao Tiền cuốn hút ở vẻ đẹp “ẩn mà hiện”. Nghệ thuật ấy được tạo nên từ những giọt sáp ong nóng chảy, qua đôi tay khéo léo và trí nhớ được truyền qua nhiều thế hệ, làm nên một di sản văn hóa của miền non nước.

Trong khi cái lạnh tê tái của những ngày cuối năm đang bủa vây khắp núi rừng Đông Bắc, tôi lại chọn tìm về một nơi mà thời gian dường như ngưng đọng và nhiệt độ luôn chiều lòng người. Động Ngườm Ngao nằm ẩn mình trong lòng núi đá vôi hùng vĩ tại xã Đàm Thủy, tỉnh Cao Bằng, “mê cung đá” này không chỉ là một kiệt tác của tạo hóa mà còn là nơi trú ẩn hoàn hảo muốn trốn cái rét mướt của mùa đông.

Cao Bằng tiếp tục khẳng định sức hút của đặc sản địa phương khi 9 sản phẩm mật ong đạt chứng nhận OCOP 3 sao trong những năm gần đây. Mỗi sản phẩm là kết tinh từ nguồn hoa rừng phong phú, khí hậu trong lành và quy trình nuôi ong phù hợp với điều kiện bản địa. Nhờ vậy, mật ong Cao Bằng mang hương vị đặc trưng, trở thành lựa chọn được nhiều du khách yêu thích khi tìm kiếm quà tặng mang đậm dấu ấn Non nước Cao Bằng.

Trong kho tàng văn hóa truyền thống của các dân tộc trên địa bàn tỉnh Cao Bằng, sắc chàm của người Nùng An ở xã Quảng Uyên và xã Hạnh Phúc là một giá trị đặc sắc, gắn bó mật thiết với đời sống sinh hoạt và trang phục dân tộc qua nhiều thế hệ. Không chỉ hiện diện trên những bộ áo chàm quen thuộc, ngày nay, chất liệu truyền thống này đang từng bước được định hình với vai trò mới – trở thành nền tảng để tạo nên các sản phẩm quà tặng mang đậm bản sắc địa phương.

Non nước Cao Bằng từ lâu đã chinh phục du khách bởi kho tàng ẩm thực độc đáo. Giữa tiết trời đông lạnh, bánh coóng phù (hay bánh trôi) là một trong những món ăn vặt được tìm kiếm nhiều nhất. Món ngon này đã vinh dự lọt vào “Top 100 món ăn đặc sản Việt Nam” năm 2020-2021, khẳng định vị trí quan trọng - một nét tinh hoa ẩm thực không thể bỏ qua khi ghé thăm Cao Bằng mùa đông.

Bánh khảo là một trong những tinh hoa ẩm thực truyền thống, mang đậm dấu ấn văn hóa của đồng bào các dân tộc tỉnh Cao Bằng. Món bánh này biểu tượng cho sự sum vầy, no ấm và là món quà ngọt ngào gắn với mỗi độ Tết đến, xuân về trên miền non nước địa đầu Tổ quốc.

Giữa miền Non nước Cao Bằng, thổ cẩm của người Tày hiện lên qua những tấm vải rực rỡ sắc màu – nơi kết tinh tri thức dân gian, tín ngưỡng và lối sống bao đời. Mỗi sợi chỉ, mỗi họa tiết hoa văn trên nền chàm như kể lại câu chuyện về con người và thiên nhiên miền biên viễn, tạo nên sức hút đặc biệt cho văn hóa Cao Bằng trong mắt du khách.

Xuân Trường không chỉ nổi tiếng với các giống Lê vàng mà còn có gạo nếp hương hay còn gọi là nếp Đồng Mu, theo tiếng Tày “khẩu nua hom” nổi tiếng cả một vùng. Tên gọi được dùng nhiều nhất là nếp hương Bảo Lạc. Giống nếp này khác biệt bởi mùi thơm đặc trưng hòa quyện từ chất đất, nguồn nước, phảng phất sự thơm nồng từ khi còn là hạt thóc trên những đồng ruộng. Nếp hương Bảo Lạc đang vươn mình trở thành sản phẩm nông nghiệp tiêu biểu của địa phương.

Chương trình “Mỗi xã một sản phẩm” (OCOP) không chỉ đảm bảo cho chất lượng sản phẩm còn khẳng định giá trị văn hóa đặc trưng của từng địa phương. Tại Cao Bằng, dao Phúc Sen là một trong những sản phẩm tiêu biểu khi có ba cơ sở được công nhận đạt chuẩn OCOP 3 sao. Đây là những địa chỉ uy tín giúp du khách dễ dàng lựa chọn sản phẩm chính hiệu.

Miến dong, một món ăn dân dã nhưng đầy tinh tế, từ lâu đã trở thành niềm tự hào ẩm thực của tỉnh Cao Bằng. Với 13 sản phẩm miến dong đạt chứng nhận OCOP cấp tỉnh, Cao Bằng đang khẳng định thương hiệu miến của địa phương trên bản đồ đặc sản ẩm thực cả nước.

Cao Bằng không chỉ hấp dẫn bởi cảnh quan và văn hóa, mà còn bởi những món thạch mang hương vị bản địa đặc trưng. Trong số đó, thạch trắng Mác Púp nổi tiếng nhờ độ trong, vị thanh và nguyên liệu tự nhiên – trở thành đại diện tiêu biểu cho nghệ thuật làm thạch của người Cao Bằng.

Cao Bằng, vùng đất biên cương hùng vĩ với khí hậu bốn mùa ôn hòa, chính là quê hương của nhiều đặc sản nổi tiếng, trong đó nổi bật là lạp sườn hun khói - món ăn không chỉ mang giá trị ẩm thực truyền thống mà còn là lựa chọn quà tặng địa phương độc đáo. Từ lâu, lạp sườn đã trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống, hiện diện từ bữa cơm thường ngày đến những dịp lễ, Tết quan trọng của người dân nơi đây.

Hòa mình vào không gian núi rừng miền Tây của Cao Bằng, Bảo Lạc là một điểm đến giàu bản sắc văn hóa, du khách đến Bảo Lạc không chỉ để chiêm ngưỡng cảnh sắc thiên nhiên hùng vĩ mà còn để khám phá nét văn hóa ẩm thực độc đáo, trong đó đặc biệt hơn cả là món thịt chua Bảo Lạc truyền thống, khéo léo trong đời sống thường nhật của đồng bào các dân tộc nơi đây.

Ẩm thực Việt Nam phong phú với hàng trăm món ăn truyền thống, trong đó bánh chưng luôn giữ vị trí quan trọng, là biểu tượng của đất trời và sự sum vầy. Ở Cao Bằng, bánh chưng không chỉ là món ăn truyền thống gắn với Tết cổ truyền, lễ cưới mà còn hiện diện trong đời sống thường ngày của người dân địa phương.

Các xã miền Tây tỉnh Cao Bằng không chỉ đặc biệt bởi cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, văn hoá các dân tộc đặc sắc, mà còn nổi tiếng với nhiều loại dược liệu quý. Trong số đó, củ Sâm đất đã trở thành một sản vật đặc biệt, được người dân ưa chuộng nhờ hương vị thơm ngon, lành tính và giá trị dinh dưỡng cao. Loại “đặc sản sạch” này được nhiều du khách tìm mua mỗi khi ghé thăm Cao Bằng trong mấy năm gần đây.

Thạch đen từ lâu đã trở thành một đặc sản tiêu biểu của tỉnh Cao Bằng. Không chỉ là món ăn giải nhiệt được ưa chuộng, thạch đen còn là minh chứng cho sự khéo léo trong chế biến ẩm thực của người dân địa phương.

Trong hành trình khám phá vùng đất Cao Bằng giàu truyền thống và giàu bản sắc văn hóa, du khách không nên bỏ qua xã Bảo Lạc – nơi lưu giữ nhiều tinh hoa của đồng bào các dân tộc Tày, Nùng, Mông… Giữa sắc màu văn hóa ấy, bánh chưng đen Bảo Lạc nổi lên như một hiện tượng ẩm thực độc đáo, không chỉ mang hương vị đặc trưng mà còn chứa đựng chiều sâu văn hóa của cả một vùng núi rừng phía Bắc.

Thuộc tuyến du lịch phía Đông “Trải nghiệm văn hóa bản địa ở xứ sở thần tiên” trong CVĐC Toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng; xóm Pác Rằng, xã Quảng Uyên là điểm du lịch cộng đồng, nổi tiếng với nghề rèn thủ công truyền thống có lịch sử hàng trăm năm. Đây là một trong số làng nghề tiêu biểu lưu giữ hồn cốt văn hóa của người Nùng An, vừa mang giá trị kinh tế, vừa chứa đựng tinh hoa lao động và sáng tạo của con người vùng cao.

Nằm trong tuyến du lịch trải nghiệm phía Đông của Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, vườn dẻ Trùng Khánh là điểm đến mang vẻ đẹp mộc mạc nhưng giàu giá trị sinh thái và văn hóa. Dù mùa thu hoạch hằng năm đã qua, vườn dẻ vào đông vẫn mang nét quyến rũ rất riêng, trở thành điểm dừng chân thú vị trong hành trình khám phá miền non nước Cao Bằng.