Điểm du lịch cộng đồng Khuổi Khon là nơi lưu giữ những nét văn hoá truyền thống của người Lô Lô Đen

          Buổi sáng ở xã Hưng Đạo, khi màn sương còn phủ nhẹ trên những triền núi, tiếng suối róc rách hòa vào nhịp sống bình yên của bản làng, những nếp nhà sàn của người Lô Lô Đen hiện lên giản dị giữa không gian xanh mướt. Không cầu kỳ, không phô trương, nhưng chính sự mộc mạc ấy lại mang đến cảm giác gần gũi, bình yên, thu hút nhiều du khách lựa chọn dừng chân.

          Phần lớn các homestay tại đây vẫn giữ nguyên kiến trúc truyền thống mái ngói âm dương, tường làm bằng gỗ, có cầu thang gỗ dẫn lên không gian sinh hoạt chung. Bên trong, các vật dụng quen thuộc vẫn hiện hữu, từ bếp lửa, khung cửi đến bộ bàn ghế giản đơn vẫn được gìn giữ như một phần ký ức của nhiều thế hệ.

Đến với Khuổi Khon, du khách có thể trải nghiệm cuộc sống và nghề thủ công truyền thống của người Lô Lô Đen

Anh Chi Văn Khôn, chủ Khon’s homestay ở Khuổi Khon, xã Hưng Đạo chia sẻ: Điều du khách thích nhất khi đến với Khuổi Khon là để tìm hiểu, cảm nhận cuộc sống của người dân bản địa. Vì vậy, gia đình tôi luôn giữ nguyên nếp sinh hoạt truyền thống từ những bữa cơm đến cách tiếp đón, các nếp sinh hoạt đều được giữ gìn như vốn có.

Chính sự chân thật ấy đã tạo nên những trải nghiệm rất riêng. Du khách không chỉ là người ở trọ, mà trở thành một phần của gia đình, cùng chủ nhà nấu ăn, đi hái rau, dệt vải hay quây quần bên bếp lửa nghe kể chuyện. Những điều tưởng chừng giản dị ấy lại trở thành điểm nhấn, bởi đó là những trải nghiệm chân thực mà không phải loại hình du lịch nào cũng có được.

Rời Khuổi Khon, chúng tôi đến với xã Thành Công – nơi được coi là cái nôi của văn hoá người Dao Tiền. Đến với nơi đây, du khách sẽ bước vào không gian văn hoá mang sắc thái rực rỡ và đậm đà hơn. Nếu vùng Lô Lô Đen là sự mộc mạc, trầm lắng thì Hoài Khao lại nổi bật với những gam màu rực rỡ hơn, từ trang phục, thổ cẩm, cách bài trí và nếp sinh hoạt. Mỗi homestay như một “không gian văn hóa sống” - nơi văn hóa hiện diện trong đời sống sinh hoạt thường ngày. Những bộ trang phục truyền thống, các lễ nghi, cách đón khách hay tiếng hát giao duyên đều tạo nên dấu ấn của người Dao Tiền.

Ẩm thực dân dã luôn là điểm thu hút du khách đến với các homestay văn hoá

Đến Lũng Mười, ẩm thực là một phần không thể thiếu trong hành trình trải nghiệm của du khách. Mâm cơm với xôi cẩm, cá nướng, canh măng hay thịt lợn gác bếp… không chỉ hấp dẫn bởi hương vị mà còn chứa đựng cả tri thức dân gian, tập quán sản xuất và cách ứng xử với thiên nhiên của người dân nơi đây.

Bà Hoàng Kim Phượng, Chủ tịch UBND xã Thành Công cho rằng: Homestay ở xã Thành Công chủ yếu nằm tại Hoài Khao và Lũng Mười, du khách đến đây không chỉ lưu trú, mà là không gian để cảm nhận trọn vẹn từ ẩm thực, nếp sinh hoạt đến giao tiếp.

Từ vài mô hình ban đầu, đến nay, du lịch cộng đồng tại nhiều địa phương trong tỉnh đã phát triển mạnh theo hướng lấy văn hoá làm nền tảng. Hiện nay, toàn tỉnh có gần 60 homestay tại các khu, điểm du lịch, cùng nhiều đội văn nghệ truyền thống thu hút hàng chục nghìn lượt khách mỗi năm. Con số ấy không chỉ phản ánh sức hút của điểm đến, mà còn cho thấy hướng đi phù hợp khi gắn phát triển du lịch với bảo tồn bản sắc văn hoá cộng đồng các dân tộc.

Điều đáng ghi nhận là nhiều chủ homestay đã trở thành những “người kể chuyện văn hóa” thực thụ. Họ không chỉ phục vụ mà còn chủ động giới thiệu cho du khách về ý nghĩa của từng hoa văn, từng món ăn, cho đến phong tục tập quán. Sự chân thành, mộc mạc cùng hiểu biết sâu sắc về văn hoá bản địa đã giúp mỗi câu chuyện trở nên gần gũi, sống động và giàu cảm xúc hơn.

Thực tế cho thấy, khi văn hóa được đặt ở vị trí trung tâm, du lịch không chỉ phát triển trước mắt mà còn tạo nền tảng bền vững lâu dài. Du khách tìm đến vùng cao hôm nay không chỉ để nghỉ dưỡng mà còn để tìm kiếm những trải nghiệm chân thực, kết nối với con người, đời sống địa phương. Không chỉ tạo thêm sinh kế cho người dân, các homestay gắn với văn hóa góp phần gìn giữ và trao truyền những giá trị truyền thống đang đứng trước nguy cơ mai một. Nhiều người dân đã ý thức rõ hơn vai trò của văn hóa trong phát triển du lịch, từ đó, chủ động bảo tồn những nét đẹp vốn có của dân tộc mình.

Theo ông Ngô Quang Tú, Trưởng phòng Quản lý du lịch, Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch: Hiện nay, du khách trong nước và quốc tế đang có xu hướng tìm hiểu du lịch văn hoá, vì vậy các homestay trên địa bàn tỉnh lấy văn hoá bản địa là nguyên tắc xuyên suốt. Người dân được khuyến khích giữ gìn nếp nhà truyền thống, phong tục tập quán và nét sinh hoạt hàng ngày. Chính sự nguyên bản ấy đã tạo nên khác biệt và giá trị bền vững cho du lịch của các địa phương. Điều đáng mừng là người dân ngày càng ý thức rõ hơn vai trò của văn hóa trong phát triển du lịch. Không còn làm du lịch theo phong trào, nhiều homestay đã chủ động giữ gìn bản sắc, coi đó là yếu tổ cốt lõi để phát triển lâu dài. Thực tế cho thấy, khi văn hoá được đặt ở vị trí trung tâm, du lịch không chỉ tham quan cảnh sắc thiên nhiên đơn thuần mà còn phát triển bền vững thông qua tìm hiểu, trải nghiệm những giá trị văn hóa nhân văn. Du khách đến không chỉ để nghỉ ngơi mà còn để tìm hiểu, kết nối và trải nghiệm. Chính những giá trị bản địa giản dị nhưng độc đáo lại là điều tạo nên sức hút riêng của vùng cao.

Khách du lịch trải nghiệm thu hoạch hạt dẻ Trùng Khánh

Từ những nếp nhà sàn bình dị, đơn sơ đến những không gian đậm sắc màu, mỗi homestay ở Cao Bằng đang âm thầm kể tiếp những câu chuyện văn hóa theo cách riêng của mình. Ở đó, văn hoá không nằm trong bảo tàng hay sách vở, mà hiện diện trong từng bữa cơm, tiếng cười và nhịp sống thường ngày.

Homestay - từ chỗ chỉ là nơi dừng chân, nay đã trở thành nơi lưu giữ ký ức, kết nối con người và lan toả các giá trị truyền thống. Những câu chuyện bình dị ấy, lặng lẽ nhưng bền bỉ đang góp phần tạo nên sức sống cho du lịch vùng cao hôm nay và mai sau.

Thanh Bình