Tết Đoan ngọ là một trong những ngày tết truyền thống gắn liền với đời sống văn hóa của người Việt, vào ngày mùng 5 tháng 5 âm lịch hằng năm. Tại Cao Bằng, hầu hết các gia đình đều chuẩn bị cơm rượu nếp, bánh gio cùng các loại quả theo mùa để dâng cúng tổ tiên, thể hiện mong muốn về sức khỏe, bình an và mùa màng thuận lợi.

Cơm rượu nếp, bánh gio cùng các loại quả theo mùa là những lễ vật đặc trưng trong dịp Tết Đoan ngọ của hầu hết các gia đình tại Cao Bằng

Theo quan niệm dân gian, tết Đoan ngọ còn được gọi là “Tết diệt sâu bọ”. Đây là thời điểm chuyển mùa, khi thời tiết nắng nóng, sâu bệnh phát triển, ảnh hưởng đến cây trồng và sức khỏe con người. Vì vậy, người dân thường lựa chọn những món ăn truyền thống được cho là có tác dụng thanh nhiệt, hỗ trợ tiêu hóa, đồng thời gửi gắm mong ước về sức khỏe và bình an cho gia đình.

 Trong ngày tết Đoan ngọ, cơm rượu nếp và bánh gio là những món ăn không thể thiếu trong các gia đình tại Cao Bằng. Cùng với các loại quả theo mùa như: mận, vải, đào... những lễ vật này thể hiện lòng thành kính đối với tổ tiên và góp phần gìn giữ nét đẹp văn hóa truyền thống.

 Cơm rượu nếp được làm từ gạo nếp lên men, có vị ngọt dịu xen lẫn chút cay nồng đặc trưng, hạt nếp mềm dẻo và thơm mùi men. Theo quan niệm dân gian, thưởng thức cơm rượu nếp trong ngày tết Đoan ngọ mang ý nghĩa “diệt sâu bọ”, cầu mong sức khỏe bình an và may mắn cho gia đình.

 Cùng với cơm rượu nếp, bánh gio là món ăn truyền thống gắn bó với nhiều thế hệ người dân Cao Bằng. Bánh được làm từ gạo nếp ngâm nước tro, gói bằng lá chít rồi luộc chín. Khi bóc lớp lá bên ngoài, bánh có màu vàng hổ phách trong veo, vị thanh mát và được dùng kèm với mật mía. Món ăn này không chỉ mang hương vị riêng của ngày tết Đoan ngọ mà còn thể hiện sự khéo léo, tinh tế trong văn hóa ẩm thực địa phương.

 Dù được chuẩn bị đơn giản hay chu đáo, điều quan trọng nhất vẫn là tấm lòng thành kính của con cháu đối với ông bà, tổ tiên. Sau khi thắp hương, các thành viên trong gia đình quây quần thưởng thức những món ăn truyền thống của tết Đoan ngọ, chia sẻ những câu chuyện thường ngày, gắn kết tình thân và cầu mong những điều tốt đẹp trong cuộc sống.

 Giữa nhịp sống hiện đại, việc giữ gìn những phong tục đẹp trong ngày tết Đoan ngọ không chỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc mà còn giúp gắn kết các thế hệ trong gia đình, gìn giữ những giá trị truyền thống tốt đẹp của quê hương.

Cao Thiên