Để giúp các đoàn khách dễ dàng lập kế hoạch, dưới đây là thông tin chi tiết về 04 làng nghề truyền thống có tính tương tác cao, quy trình thủ công an toàn và được sắp xếp theo tuyến lộ trình di chuyển thuận tiện nhất:

Sơ đồ khoảng cách di chuyển đến các làng nghề

Làng nghề làm hương Phja Thắp (xã Quảng Uyên) cách trung tâm tỉnh Cao Bằng (phường Thục Phán) khoảng 26km. Ngôi làng gây ấn tượng bởi những bó hương đỏ rực rỡ được phơi dọc theo hiên nhà, đường làng. Hương ở đây được làm hoàn toàn từ các nguyên liệu tự nhiên như: tre, mùn cưa và lá cây bầu hắt. Du khách có thể cùng người dân chẻ tre, se nhang – một hoạt động rất được các em nhỏ và du khách sinh viên yêu thích. 

Người dân bản địa đang thực hiện các công đoạn làm hương thủ công

Tiếp tục hành trình thêm 4km, du khách sẽ đến làng nghề giấy bản Dìa Trên (xã Quảng Uyên), cách điểm xuất phát ban đầu khoảng 30km. Điểm độc đáo tại đây là quy trình sản xuất giấy thủ công từ vỏ cây Mạy Sla. Học sinh, sinh viên và các gia đình sẽ được chứng kiến trọn vẹn các công đoạn từ tước vỏ, ngâm, giã đến seo giấy. Khách tham quan có thể tự tay tráng nước bột vỏ cây để seo nên những trang giấy mộc mạc của riêng mình hay vẽ những bức tranh trên nền giấy do mình làm ra.

Công đoạn phơi giấy bản thủ công từ vỏ cây Mạy Sla tại Dìa Trên

Dọc theo tuyến đường hướng đi xã Hạnh Phúc, làng nghề ngói âm dương Lũng Rì cách phường Thục Phán khoảng 45km. Ngói âm dương (ngói máng) là vật liệu lợp mái không thể thiếu trong kiến trúc nhà sàn truyền thống của các tỉnh miền núi phía Bắc. Quy trình nhào đất, đúc khuôn thủ công và giữ lửa lò nung tại Lũng Rì mang tính giáo dục trực quan cao, đặc biệt phù hợp cho sinh viên ngành xây dựng, kiến trúc hoặc các gia đình muốn giáo dục con trẻ về giá trị của sức lao động. 

Quy trình tạo hình khuôn ngói máng tại làng nghề Lũng Rì

Điểm cuối của trục hành trình là làng nghề làm nón lá Hoàng Diệu (xã Hạnh Phúc), cách trung tâm tỉnh khoảng 50km. Khác với nón vùng đồng bằng, nón lá nơi đây có phom dáng và kỹ thuật đan cài mang đặc trưng riêng biệt. Dưới sự hướng dẫn của những người thợ thủ công khéo léo, du khách sẽ tự tay chuốt nẹp, đan khung nón, xếp lá và ghép khung nón. Sản phẩm hoàn thiện có thể dùng làm mũ che nắng hoặc quà lưu niệm ý nghĩa mang về sau chuyến đi hè. 

Du khách trải nghiệm công đoạn đan nón tại xóm Hoàng Diệu

Sau khi trải nghiệm các hoạt động tương tác trực tiếp, du khách có thể mở rộng hành trình để tìm hiểu thêm về các điểm đến lân cận khác của địa phương. Hiện nay, toàn tỉnh Cao Bằng sở hữu đến 21 nghề, làng nghề truyền thống, trong đó có 9 làng nghề đã được Ủy ban nhân dân tỉnh công nhận.

Hệ thống nghề, làng nghề tại đây trải dài trên nhiều lĩnh vực đời sống, tạo nên một hệ thống các điểm tham quan vô cùng phong phú: từ kỹ thuật rèn đúc thép tinh xảo tại Phúc Sen, quy trình sản xuất miến dong nguyên chất tại Phja Đén, cho đến các lò mật mía nấu đường phên thủ công tại Bó Tờ và Nà Lếch. Sự phong phú này tạo điều kiện thuận lợi để phát triển mô hình du lịch cộng đồng, liên kết các điểm đến nhằm kéo dài thời gian lưu trú của du khách, đồng thời góp phần nâng cao đời sống kinh tế cho người dân bản địa. 

Việc lựa chọn các làng nghề làm giấy bản, làm hương, làm ngói hay đan nón làm điểm nhấn cho kỳ nghỉ hè mang lại những bài học thực tế vô giá, giáo dục văn hóa truyền thống cho học sinh, sinh viên và những khoảnh khắc gắn kết ý nghĩa cho các gia đình. Ở góc độ cộng đồng, mỗi lượt khách ghé thăm còn là một hành động thiết thực nhằm tôn vinh giá trị lao động, chung tay gìn giữ bản sắc văn hóa đặc trưng địa phương phát triển theo hướng bền vững.

Hoài Niệm