Quảng Uyên được gọi là điểm vàng của làng nghề khi ở đây tập trung khá nhiều nghề truyền thống, và nghề dệt, đan thổ cẩm đã trở thành thương hiệu gắn bó với người dân trong vùng hàng trăm năm nay.

Phụ nữ Nùng An thêu thổ cẩm

Với bàn tay khéo kéo và sự cần mẫn, những người phụ nữ Nùng An nơi đây đã biến thứ nguyên liệu từ cây rừng thành bộ trang phục rực rỡ với nhiều họa tiết, màu sắc lộng lẫy, độc đáo.

Việc thêu thùa với con gái người Nùng An trước kia rất được coi trọng, nhìn vào từng đường kim mũi chỉ có thể biết được đâu là cô gái khéo léo, đảm đang. Khi về nhà chồng họ sẽ mang theo chăn, gối, quần áo, vải vóc tự làm và coi đó như “của hồi môn” cho hạnh phúc lứa đôi. Tất cả họa tiết thổ cẩm đều được thêu tay trên nền vải chàm truyền thống. Đó là sự cách điệu họa tiết hình hoa lá, mặt trời..

Dệt thổ cẩm là nghề thủ công đã có từ lâu, trong những năm gần đây không chỉ phục vụ nhu cầu sinh hoạt của người dân mà còn là sản phẩm du lịch được nhiều du khách tìm đến. Cao Bằng là quê hương của nhiều dân tộc cùng sinh sống với ngôn ngữ, bản sắc riêng và thổ cẩm cũng vậy. Thổ cẩm phản ánh khá rõ sự khác biệt về đời sống văn hóa, tâm linh cũng như điều kiện tự nhiên nơi mỗi dân tộc sinh sống. Những sản phẩm từ thổ cẩm cũng đã góp phần quảng bá rộng rãi bản sắc văn hóa người Nùng An nói riêng và các dân tộc Cao Bằng nói chung đến với bạn bè trong nước và quốc tế.

Phơi vải chàm truyền thống - ảnh Hoài Nam

Chị Hoàng Thị Kính, một nghệ nhân gắn bó với nghề này đã hơn hai chục năm tại xóm Dìa Trên, xã Quảng Uyên cho biết: đan, dệt thổ cẩm có thể gọi là một nghề bởi độ khó của việc cấu thành từng sản phẩm mang đặc trưng của đồng bào vùng cao, nhưng với người Nùng An cũng có thể không coi đó là một nghề bởi hầu như ai ai cũng biết, nhà nhà xưa kia đều có khung cửi, tự đan, tự dệt. Tuy nhiên theo dòng thời gian, cùng sự đổi thay của quá trình hội nhập, sản phẩm thổ cẩm dần bị thay thế bởi mẫu quần áo may sẵn tiện lợi. Nghề đan, dệt cũng chỉ gói gọn lại trong chuyện “truyền nghề”. Những người khéo tay cố gắng giữ lấy nghề và cố gắng truyền nghề như một cách giáo dục truyền thống cho thế hệ kế cận.

Với sự chuyển mình từ du lịch, nghề đan, dệt thổ cẩm đã có dấu hiệu khởi sắc. Du khách đến với Cao Bằng không chỉ muốn trải nghiệm cảnh quan thiên nhiên hùng vĩ, sơn thủy hữu tình mà còn được trải nghiệm và sử dụng sản phẩm mang sắc màu văn hóa truyền thống bản địa.

Tại những phiên chợ vùng cao, nét đặc trưng riêng có chính là sắc màu của thổ cẩm, người dân địa phương dù ngày thường sử dụng nhiều hơn sản phẩm tiện lợi nhưng trong phiên chợ cũng như trong lễ hội họ đều mặc trên mình mẫu áo đẹp nhất mang sắc màu của dân tộc mình như thầm khoe với du khách sự đảm đang, khéo léo trong mũi chỉ, đường kim. Những sản phẩm thổ cẩm nhờ vậy cũng trở thành mặt hàng bày bán, được nhiều người ưa chuộng.

Hàn Thanh Duy