Đối tác Công viên địa chất - những “đại sứ” gìn giữ và lan tỏa giá trị di sản
Sau nhiều năm xây dựng và phát triển, UNESCO công nhận Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng không chỉ là miền di sản độc đáo với hệ thống cảnh quan địa chất kỳ vĩ, mà còn là hình mẫu về sự gắn kết giữa bảo tồn di sản với phát triển sinh kế cộng đồng. Trong hành trình ấy, mạng lưới đối tác CVĐC đang trở thành những “đại sứ di sản” đặc biệt, góp phần đưa những giá trị văn hóa, lịch sử, địa chất của Non nước Cao Bằng lan tỏa sâu rộng đến cộng đồng và du khách trong, ngoài nước.
Từ những homestay đậm bản sắc dân tộc, các làng nghề truyền thống, cơ sở sản xuất sản phẩm OCOP đến những nhóm nghệ nhân, hướng dẫn viên cộng đồng…, mỗi đối tác CVĐC đều đang kể câu chuyện riêng về vùng đất, con người Cao Bằng theo cách gần gũi và sống động nhất. Với 58 thành viên đối tác chính thức là các nhà hàng, khách sạn, homestay, cơ sở dịch vụ giải khát, vận tải, làng nghề thủ công truyền thống và làng du lịch cộng đồng trên các tuyến trải nghiệm của CVĐC, mạng lưới đối tác ngày càng khẳng định vai trò quan trọng trong bảo tồn và phát huy giá trị di sản.
Du khách tham quan Nùng Homestay làng hương Phja Thắp, xã Phúc Sen, một đối tác Công viên địa chất toàn cầu Non nước Cao Bằng tích cực và hiệu quả.
Tại làng hương Phja Thắp, xã Phúc Sen - nơi nghề làm hương truyền thống của đồng bào Nùng được bảo tồn và phát huy gắn với phát triển du lịch cộng đồng. Chị Hoàng Thị Bày, chủ cơ sở Nùng Homestay cho biết: Bản thân tôi luôn tích cực giới thiệu, quảng bá sản phẩm hương thủ công đến du khách; trực tiếp hướng dẫn các đoàn khách tham quan trải nghiệm quy trình làm hương truyền thống. Qua đó, góp phần nâng cao nhận thức về giá trị văn hóa bản địa. Đồng thời, chủ động phối hợp với Ban Quản lý CVĐC và các đối tác trong việc gìn giữ cảnh quan làng nghề, quảng bá hình ảnh Phja Thắp và thúc đẩy phát triển du lịch bền vững.
Không chỉ ở Làng hương Phja Thắp, tinh thần gìn giữ di sản còn được lan tỏa mạnh mẽ tại làng đá Khuổi Ky, xã Đàm Thủy, nhiều hộ dân tham gia mô hình homestay đã chủ động cải tạo không gian lưu trú theo hướng thân thiện môi trường nhưng vẫn giữ nguyên kiến trúc nhà sàn đá truyền thống của người Tày. Những món ăn địa phương như bánh khảo, vịt cỏ, thịt lợn hun khói, măng rừng cùng các làn điệu dân ca được đưa vào phục vụ du khách như một cách quảng bá văn hóa bản địa. Nhờ đó, người dân không chỉ tăng thu nhập mà còn nâng cao ý thức gìn giữ các giá trị truyền thống của quê hương.
Chị Mạc Thị Khon, chủ cơ sở Homestay Quang Thuận, làng đá Khuổi Ky chia sẻ: Là thành viên đối tác chính thức của CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng, bản thân luôn tích cực tuyên truyền, vận động các hộ kinh doanh dịch vụ trong làng thực hiện tốt các quy định về bảo vệ môi trường, giữ gìn kiến trúc truyền thống của làng đá; đồng thời tham gia đón tiếp các đoàn chuyên gia tái thẩm định danh hiệu CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng trong những năm qua.
Có thể thấy, điều làm nên giá trị đặc biệt của mạng lưới đối tác CVĐC không chỉ nằm ở việc cung cấp dịch vụ du lịch mà còn ở tinh thần trách nhiệm với di sản. Nhiều đối tác CVĐC ngày càng chủ động thực hiện các tiêu chí phát triển bền vững, như: hạn chế rác thải nhựa; sử dụng nguyên liệu thân thiện môi trường; bảo vệ nguồn nước, giữ gìn cảnh quan; tuyên truyền du khách ứng xử văn minh khi tham quan di sản… Những thay đổi từ nhận thức đến hành động ấy đã góp phần quan trọng để CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng lần thứ hai liên tiếp vượt qua kỳ tái thẩm định và tiếp tục được UNESCO trao “Thẻ xanh” vào tháng 4/2026 vừa qua.
Đồng chí Hoàng Thị Huệ, Phó Giám đốc Ban Quản lý CVĐC Non nước Cao Bằng khẳng định: Mạng lưới đối tác CVĐC giữ vai trò quan trọng trong gìn giữ, bảo tồn và phát huy các giá trị di sản. Mỗi đối tác không chỉ là đơn vị cung cấp dịch vụ du lịch mà còn là “đại sứ”, góp phần kể câu chuyện về con người, phong tục, tập quán và đời sống bản địa tới du khách trong và ngoài nước. Thông qua việc tham gia mạng lưới đối tác CVĐC, các thành viên tích cực chia sẻ lợi ích cộng đồng, tăng cường hợp tác, trao đổi kinh nghiệm trong phát triển du lịch gắn với bảo vệ môi trường và trách nhiệm xã hội. Đồng thời, góp phần gìn giữ nghề truyền thống, tiếng nói dân tộc, ẩm thực bản địa và các loại hình văn hóa dân gian đặc sắc.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, mạng lưới đối tác CVĐC Non nước Cao Bằng vẫn còn không ít khó khăn và hạn chế, như: Phần lớn các cơ sở hoạt động với quy mô nhỏ lẻ, nguồn lực đầu tư còn hạn chế; kỹ năng làm du lịch cộng đồng chưa đồng đều; sản phẩm trải nghiệm chưa thực sự phong phú; một số đối tác còn lúng túng trong việc hài hòa giữa khai thác du lịch với bảo tồn bản sắc văn hóa và môi trường sinh thái…
Ban Quản lý Công viên địa chất Non nước Cao Bằng tổ chức chương trình học tập kinh nghiệm bảo tồn di sản gắn với phát triển du lịch bền vững cho các đối tác Công viên địa chất của tỉnh tại tỉnh Lạng Sơn.
Để các đối tác CVĐC Non nước Cao Bằng thực sự trở thành lực lượng nòng cốt trên hành trình bảo tồn và phát huy giá trị di sản, cần tiếp tục mở rộng và nâng cao chất lượng mạng lưới theo hướng chuyên nghiệp, bền vững. Trong đó, chú trọng đẩy mạnh công tác tập huấn kỹ năng du lịch cộng đồng, kỹ năng giao tiếp, ngoại ngữ, chuyển đổi số và quảng bá trực tuyến cho các đối tác; hỗ trợ xây dựng các sản phẩm du lịch đặc trưng gắn với văn hóa bản địa, nghề truyền thống và sản phẩm OCOP; tăng cường liên kết giữa các đối tác, doanh nghiệp lữ hành và cộng đồng dân cư nhằm hình thành chuỗi sản phẩm du lịch đồng bộ, nâng cao khả năng cạnh tranh và sức hấp dẫn của điểm đến; có cơ chế hỗ trợ về vốn, hạ tầng, bảo tồn không gian văn hóa truyền thống; khuyến khích các mô hình du lịch xanh, du lịch có trách nhiệm và phát triển kinh tế tuần hoàn trong vùng CVĐC.
Sự phát triển bền vững của CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng không thể tách rời vai trò đồng hành của các đối tác CVĐC. Mỗi đối tác chính là một “đại sứ di sản”, góp phần gìn giữ, lan tỏa và nâng tầm giá trị miền di sản. Không chỉ tạo sinh kế cho cộng đồng, các đối tác còn là cầu nối đưa bản sắc văn hóa, cảnh quan và con người Cao Bằng đến gần hơn với du khách trong nước và quốc tế. Góp phần để CVĐC toàn cầu UNESCO Non nước Cao Bằng tiếp tục giữ vững danh hiệu UNESCO, trở thành động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa, du lịch bền vững của tỉnh.
NNguồntin: Báo Cao Bằng điện tử - baocaobang.vn